Trò Chuyện cùng Vương Gia Vệ (p.1)

Vừa rồi tôi có chụp một bộ ảnh, lấy cảm hứng từ bộ film ‘Fallen Angels’ của đạo diễn Vương Gia Vệ. Cùng với việc xem lại film và tra cứu, tìm hiểu thì tôi vô tình đọc được 1 bài phỏng vấn dài, qua đó cho thấy nhiều điều về tư duy và cách thức làm film của vị đạo diễn này.

Wong Kar Wai

Bắt đầu từ hôm nay, mỗi tuần tôi sẽ dịch 1 đoạn từ bài phỏng vấn rất dài này, để cùng chia sẻ với các bạn, những ai đang yêu thích và muốn tìm hiểu về Vương Gia Vệ cũng như về film của ông.

Hy vọng các bạn sẽ ủng hộ để tôi có động lực dịch cho đến hết.

—-

Vương Gia Vệ là một trong số những nhà làm film có nhiều ảnh hưởng nhất  trong thời đại của ông. Những bộ film theo trường phái ấn tượng,  đầy liên tưởng nắm bắt sự phù du của thời gian và tình yêu trong vòng xoáy hỗn loạn của cuộc sống đô thị đương đại. Nhà làm phim người Hongkong nổi tiếng với những tác phẩm lãng mạn kinh ngạc như Chungking Express (1994), Fallen Angels (1995)In The Mood for Love (2000). Ông đã có buôi trò chuyện về sự nghiệp của mình tại chương trình ‘Museum of the Moving Image’ trong buổi tối bộ film ‘My Blueberry Nights’ chính thức ra rạp tại Mỹ, bộ film nói tiếng Anh đầu tiên của ông. Đạo diễn đoạt giải Grammy Lý An là người mở màn buổi trò chuyện này.

Buổi trò chuyện do Lý An giới thiệu và dẫn dắt bởi Chief Curator David Schwarts vào ngày 03 tháng 04 năm 2008:

David Schwartz & Vương Gia Vệ

 

David Schwartz:  Xin được chào đón, một nhà làm film tuyệt vời, người sẽ có lời giới thiệu với chúng ta về Vương Gia Vệ: đạo diễn Lý An.

Lý An: Cảm ơn. Cảm ơn. Xin hãy dành lời đó cho Vương Gia Vệ. Hôm nay là niềm vinh dự lớn của tôi khi được giới thiệu với các bạn một nhà làm film đầy tài năng. Ngay lúc này, tôi không biết bất cứ nhà làm film đương đại/tác giả nào lại thu hút được nhiều sự quan tâm, tranh luận, bài viết và thậm chí tiểu luận rồi sự ngưỡng mộ, và như một số bạn nói, tấm gương. Và trong nhiều năm qua, với vai trò là một đồng nghiệp, tôi không chắc liệu rằng tôi đã biến sự ngưỡng mộ của mình dành cho ông ta thành sự ghen tị (cười) hay ngược lại biến ghen tị thành ngưỡng mộ.

Ý tôi là, tôi muốn được làm ra những thứ hay ho như anh ấy. Làm sao tôi không làm được những thứ hay ho đó nhỉ? (cười) Kiểu như là, đi quay ngoại cảnh với mấy sao bự mà không cần kịch bản hay là ‘Nè, hôm nay tôi cảm thấy không muốn quay, thôi chắc về nhà đi hay sao cũng được.’ (Cười). Hay để tôi nghĩ xem có cái gì ‘kinh điển’ hơn… Như kiểu quay hàng tuần, hàng tháng, hàng năm rồi vứt hết và làm lại từ đầu. Hoặc như là xài mấy hình ảnh đẹp đến kinh ngạc, xài phép ẩn dụ cùng với những cảnh lãng mạn, và khi nó không ra gì thì chỉ cần quăng vào đó vài đoạn đối thoại mơ màng, hay độc thoại mơ màng rồi nhạc hay và mọi thứ trở nên tuyệt vời (cười). Hoặc là nếu diễn viên bỏ vai rồi không quay lại nữa và không biết làm cách nào để kết thúc bộ film thì ông ta chỉ cần thuê một diễn viên khác và làm ra một cái kết khác (lại cười).  Vậy rồi đoạt giải thưởng! Ước gì tôi có thể làm được vậy. Ước gì tôi có thể mang kiếng mát cả khi trời tối! (cười) Nhà sản xuất của tôi, hay người dựng film của tôi sẽ không cho tôi làm vậy đâu. Họ sẽ nói kiểu như là, “Đây, film của anh đó…Hãy quên nó đi nhé.” Trong khi tôi nói, “Sao không cho tôi làm (giống Vương Gia Vệ?)

Vâng, để giới thiệu về anh ta, tôi buộc lòng phải nói với các bạn sự ngưỡng mộ của tôi dành cho anh ấy, trải nghiệm lần đầu tiên khi tôi xem film của anh ta. Thời điểm đó tôi vừa mới làm film dài đầu tiên “Pushing Hands” (1992). Film đó được 9 đề cử Ngựa Vàng, vì thế tôi bay về để tham dự buổi lễ trao giải, nhưng khi về thì tôi lại nghe mọi người đang bàn tán với nhau về ‘Days of Being Wild’ (1991). ‘Có vẻ như chúng ta sắp bước vào một thời hoàng kim mới. Đây mới chính là nhà làm film, là dòng film tác giả, là khởi đầu cho một kỷ nguyên mới.’ Vì thế tôi phải xem bộ film đó xem sao. Thế là tôi đi thuê 1 cuốn film về xem, định dạng VHS, và tôi lại đang mệt phờ sau 1 chuyến bay dài. Thế là tôi vừa xem vừa ngủ. Tôi ngủ hết cả nửa film. Và tôi nghe nhạc film, xem những khung cảnh đó rồi… tôi không biết là mình đang vừa mơ ngủ hay đã ngủ hay vẫn đang xem… Tôi chỉ cảm thấy nó như là, một bộ phim phê pha nhất mà tôi từng được xem. Tôi thấy mình như trải qua một hành trình thật là tuyệt vời. Đó, đó là cảm giác lớn nhất mà tôi có được với bộ film.

Khi quay lại N.Y, dĩ nhiên, tôi lại thuê lại cuốn film đó để xem lại lần nữa. Lần này tôi xem một cách rất chăm chú và kỹ lưỡng. Nhưng tôi không bao giờ có lại cái cảm giác đó một lần nữa. Tôi nghĩ ông Vương đã chạm được vào mình ở cái ngưỡng của ảo  mộng. Hay nói một cách khác, ông ta đã chạm được vào chúng ta ở cấp độ tiềm thức. Tôi đồ rằng ông ấy đã mê hoặc chúng ta với một cái bầu không khí đầy huyễn hoặc, lãng mạn và đẹp đẽ. Cái sự mơ hồ trong film của ông ấy đã khơi dậy rất nhiều những xúc cảm và trí tưởng tượng của chúng ta.

Vương Gia Vệ & Lý An

Và những nhân vật trong film thì nói như độc thoại. Và cho dù trong film họ là nhân vật trung tâm của mọi thứ nhưng ngoài film thì lại có thể đại diện và bao trùm cho bất cứ ai.

Và những năm 1990s, Hongkong thời đó rất là cá biệt. Trôi dạt, chia cắt, cảm giác như lảng tránh, cùng với những năm 1960s, nhất là giai đoạn trước năm 66, sự ngây thơ của Hongkong mà Vương Gia Vệ tạo ra như là một ấn tượng trườn vào trong nhận thức của toàn thế giới

Tôi nghĩ film của ông ấy là… cái sự mập mờ không rõ ràng… tôi không phải là một nhà phê bình film. Tôi không giống quý vị (cười). Nó đáng để ghen tị lắm chứ. Tôi nghĩ ông ấy đã tạo ra được một không gian tinh thần cho chúng ta, mà ở đó màu sắc, hình ảnh đẹp và rất nhiều các yếu tố trộn lẫn cùng nhau – lãng mạn, hài hước, chuyện tình, mối quan hệ, mưu cầu, mất mát và cá tính và lịch sử quốc gia – đủ thứ, nơi mọi thứ đối lập nhưng cũng bù đắp cho nhau, bổ trợ nhau. Một mảnh đất đầy màu mỡ và tươi đẹp mà mọi người đều có thể có phần của mình.

Tôi ước gì mình có thể làm được tất cả những thứ đó. Xem những film của ông ta có thể mang đến sinh lực, nhưng cũng có thể rất mệt mỏi, bởi vì nó thật sự khiến tôi phải vắt sức. Bây giờ thì người đàn ông đó đây, người đã định hình lại sự ‘hay ho’: Vương Gia Vệ, người anh hùng của tôi: ‘Nè, tôi có mượn cặp kính đen đó được không bác Vương :D?’ (Vỗ tay).

Vương Gia Vệ: Cám ơn bác An. Và cám ơn mọi người vì đã đến.

Schwartz: Vâng, cám ơn ông vì đã đến New York để làm film. Chúng tôi đang rất nóng lòng được xem nó. Ông cũng đã từng đề cập khá nhiều lần về việc đi xem film quan trọng đối với ông thế nào từ khi ông còn là một đứa trẻ – đọc sách và xem film rất nhiều, cùng với mẹ mình, tôi nghĩ thế. Ông có thể nói một chút về những thể loại film hay nơi mà ông đã xem film trong giai đoạn đó không?

Vương: Vâng, thật sự đó là lúc tôi còn rất nhỏ. Tôi sinh ra ở Thượng Hải và chuyển đến Hongkong khi được 5 tuổi. Về cơ bản, chúng tôi (Vương & mẹ của ông) không có bất kỳ người họ hàng thân thích nào ở đây, và chúng tôi cũng không nói tiếng Quảng Đông. Mẹ tôi thì lại là người yêu thích điện ảnh. Chúng tôi sống ở một khu vực tên là Tsim Sha Tsui (Kim Sa Chuỗi??) nơi mà, vào những ngày đó, mọi người quay film – chẳng hạn như film ‘The World of Suzie Wong’ (1960). Và sau đó, tôi có làm một film, Chungking Express (1994), trong toà nhà Chungking Mansions, đó là khu vực mà tôi đã lớn lên.

Trong khu vực đó có rất nhiều rạp chiếu film, có rạp chiếu film dành cho film địa phương – Shawn Brothers, film nói tiếng phổ thông. Có rạp thì chiếu film từ Đài Loan. Cũng có rạp chiếu film từ Trung Hoa đại lục. Và, dĩ nhiên, là những rạp chiếu lớn dành cho film Mỹ. Và tôi còn nhớ có một rạp dành để chiếu film Châu Âu. Nơi đó thật ra được sở hữu bởi cha của nhà sản xuất một trong những bộ film của Lý An, film ‘Ngoạ Hổ, Tàng Long’ (2000), ngài Bill Kong.

Vì thế trong những ngày đó, tôi đi học vào buổi sáng, chỉ học nửa buổi, mẹ đợi tôi học xong và 2 mẹ con đi ăn gì đó rồi vào rạp xem film.

Và chúng tôi xem film gần như là hàng ngày. Đối với tôi, nó là một trải nghiệm rất rất là mật thiết. Bởi vì hãy cứ tưởng tượn một thằng bé đến từ Trung Quốc, chưa từng xem film trong đời. Tôi còn nhớ ngay đêm đầu tiên khi đặt chân đến Hongkong là chúng tôi đã đi xem film rồi.

Và đó là những ký ức lớn nhất trong cuộc đời tuổi thơ của tôi. Đó là động lực để đến cuối ngày, tôi chỉ muốn làm film mà thôi. Tôi muốn làm film như là một khán giả. Tôi chỉ muốn thu nhặt lại những cảm xúc mình đã có được khi ngồi trong rạp film, theo dõi những hình ảnh đáng kinh ngạc đó.

Schwartz: Có bộ film cụ thể nào đã để lại trong ông ấn tượng lớn mà ông còn nhớ đến giờ không?

Vương: Có. Tôi vẫn nhớ đêm đầu tiên chúng tôi đã xem một film mà film đó đúng ra là không phải dành cho trẻ con. Nó hình như là một film làm lại của Trung Quốc từ film ‘Dial M for Murder’ (1954). Đó là lần đầu tiên tôi xem cảnh một người phụ nữ khoả thân trong bồn tắm và bị sát hại. Không phải hoàn toàn khoả thân đâu, chỉ là một nửa thôi, nhưng như vậy cũng là đủ ấn tượng lớn lắm rồi haha.

Rồi sau đó, tôi cũng nhớ có một film thật sự gây ấn tượng mạnh với mình đó là ‘The Thief of Baghdad’ (1940), bởi vì tôi đồng cảm với thằng nhóc mà cố gắng lấy những viên đá ruby ra khỏi mấy bức tượng lớn – rất là hay. Mẹ tôi thì lại thích film cao bồi. Bà ấy thích những nhân vật nam chính đẹp trai, Errol Flynn, Robert Taylor, William Holden. Tôi đã xem những film kiểu như vậy đó.

Schwartz: Ông cũng từng chia sẻ nhiều rằng việc đọc sách có ảnh hưởng rất quan trọng với mình. Và ông đã đến với nghiệp làm film bằng con đường biên kịch trước khi làm đạo diễn. Ông đã từng nói ông đọc khá nhiều văn học Nga và Pháp. Tôi nghĩ là ông chịu nhiều ảnh hưởng từ văn chương.

Vương: Vào thời đó, các anh trai và chị gái của tôi đã ở lại Trung Quốc. Bởi vì cuộc Cách Mạng Văn Hoá mà họ không thể đến Hongkong với chúng tôi. Và cách duy nhất để giữ liên lạc và kết nối tôi với các anh chị mình là thông qua việc viết thư từ.

Thời đó ở Trung Quốc, họ chỉ đọc duy nhất tiểu thuyết của Pháp, văn chương Pháp và Nga – Balzac và Gorky. Ở Hongkong thì họ không dạy những thể loại đó nhưng tôi muốn chia sẻ và trao đổi được với anh chị mình. Vì thế tôi đã đọc hết những tiểu thuyết đó để trò chuyện qua thư từ với họ.

(Còn tiếp…)

Advertisements

2 thoughts on “Trò Chuyện cùng Vương Gia Vệ (p.1)

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s