Trò chuyện cùng Vương Gia Vệ (p.3)

(Tiếp theo)

Schwartz: Chủ đề ‘phong cách’ luôn được mang ra làm đề tài trao đổi xoay quanh những film của ông. Khi xem những đoạn clips này thì có một cái tác động thẳng vào tôi đó là có một đường dây cảm xúc chạy trong mình, sự căng thẳng về mặt cảm xúc. Và điều đó thậm chí còn quan trọng hơn yếu tố thị giác. Ông khá nổi tiếng về những thứ như là một kiểu ‘slow motion’ nhất định mà ông hay sử dụng, hay một kiểu góc máy, cú máy. Và ông cũng đã nói về việc những thứ đó trở thành những lý do thực tế thế nào trên trường quay. Vậy thì ông có thể chia sẻ chi tiết hơn về điều đó được không?

Vương: Vâng, tôi đoán là có nhiều người nghĩ, ‘Chà cái phim này đẹp. Hình ảnh của ông đẹp. Chắc hẳn ông phải trau chuốt cho nó nhiều lắm nhỉ.’ Nhưng sự thật không như thế đâu. Tôi phải nói là, sau Days of Being Wild, vì film này đã không đạt doanh thu tốt tại phòng vé, nên rất khó để tìm nhà sản xuất cho những bộ film sau. Vì thế chúng tôi đã tự lập công ty và tự sản xuất film.

Và hầu hết các dự án sau đó là chúng tôi đều làm film với kinh phí rất là chặt chẽ, eo hẹp.  Như Chungking Express chẳng hạn, chúng tôi đã làm film này như là 1 film sinh viên. Chúng tôi không có thời gian và kinh phí cho chuyện dựng những bối cảnh lớn. Chúng tôi chỉ quay liên tù tì – thời điểm đó, chúng tôi tự gọi mình là CNN. Chúng tôi làm film này như CNN làm phim tài liệu, mang theo máy quay vác vai và quay – không giấy tờ, giấy phép gì hết. Và thậm chí tụi tôi còn bị bắt, vì quay film trong ga tàu điện ngầm không xin phép. Chúng tôi cũng bị bên hàng không cảnh cáo vì mang đến sân bay quay không xin phép. Vậy đó, mỗi khi làm việc đều giống như là lên kế hoạch hôm nay đi cướp ở đâu vậy (cười).

Và phần nhiều những cái gọi là phong cách đó đến từ những hạn chế ở trên. Rất nhiều cú máy cầm tay, và quay với hiệu ứng step printing. Step printing cũng không quá khó hiểu lắm đâu. Khi bạn quay với nguồn sáng sẵn có và không có thêm ánh sáng bổ trợ và lại phải quay với tốc độ nhanh thì bạn phải giảm tốc độ ghi hình. Thông thường là 24 frames/giây thì chúng tôi phải giảm xuống còn 12 frames. Điều đó cho phép độ ‘phơi’ sáng dài hơn, lấy nhiều ánh sáng hơn để có thể giải quyết vấn đề ánh sáng. Nhưng rồi sau này, chúng tôi sử dụng nó một cách có chủ đích, và nó trở thành phong cách của chúng tôi.

Schwartz: Ông có thể nói cách làm việc của ông thế nào được không? Lý An có nói một chút, về chuyện làm việc với Vương Gia Vệ sẽ ra sao. Christopher Doyle, nhà quay film điên khùng và tài năng của ông, từng có lần nói cách làm việc của ông như là – Chris so sánh nó với hình ảnh bàn chân của một người đàn ông béo bụng, nó sẽ dẫn ông đến chỗ mà ông muốn đến, nhưng ông sẽ không nhìn thấy nó cho đến tận cuối ngày. Vậy, tôi không biết nó có phải là một kiểu ẩn dụ thú vị hay không nhưng ông có thể chia sẻ được không? Về những thứ có ý nghĩa với ông theo cách ông kết hợp chúng lại với nhau ấy?

Vương: Tôi nghĩ là An (Lý An) và tôi đến từ những môi trường học vấn rất khác nhau. Cách ông ấy làm film rất khác với cách của tôi. Tôi phỏng đoán rằng, trong những năm gần đây, An đã có được một nhà sản xuất rất giỏi để hợp tác cùng. Về cơ bản, việc đó cho phép ông ấy tập trung hoàn toàn vào việc đạo diễn và biên kịch. Vì thế ông ta làm việc với một đội ngũ nhất định và tạo sự ổn định cho công việc của mình.

Về phần chúng tôi – vì chúng tôi tự sản xuất film – nên mỗi ngày đối với chúng tôi cũng đều là một cuộc chiến. Nó chẳng hề có gì lãng mạn cả đâu – chúng tôi chả bao giờ có cơ may để nói những cái kiểu như ‘À hôm nay tui không có tâm trạng nên thôi dừng lại nhé.’ Điều đó là không thể vì hàng ngày mọi thứ chúng tôi làm đều dính đến tiền bạc và số đó rất là eo hẹp.

Cái chính là, chúng tôi cố gắng làm nhiều nhất có thể. Và chúng tôi chạy đua tới tận phút cuối cùng. Tôi vẫn còn nhớ khi quay ‘Happy Together’ (1997) ở Argentina, có một ngày nọ chúng tôi quay ở một nơi tên là Ushuaina, là vùng cuối phía Nam của Nam Mỹ – sau vùng đó là Nam Cực rồi.

Nơi đó vô cùng cách xa thủ đô Buenos Aires. Chúng tôi cứ quay và quay cho đến khi nhận ra, ‘Chúng ta còn đủ film dự trữ không, Chris?’ ‘Không, chúng ta hết film dự trữ rồi.’ ‘Nhưng mà còn 1 cảnh nữa đó. Phải làm sao đây?’ Rồi chúng tôi ngồi xuống và Chris có 1 ý tưởng. Đi đến từng cửa hiệu ảnh để mua film cuộn.

Schwartz: Mua từng cuộn?

Vương: Nó là film cuộn – film có 36 kiểu hoặc 24 kiểu. Vì thế chúng tôi cuộn film vào và quay cả cảnh này bằng những hình ảnh tĩnh. Mỗi cảnh đúng 1 giây. Và chúng tôi vui lắm. Vì tôi nghĩ thời điểm đó, đối với chúng tôi đây như là một thành quả vậy. Đôi khi mọi người hay nghĩ là ‘phong cách của ông hay quá.’ Nhưng tôi thì luôn muốn được giải thích – đặc biệt là với các bạn sinh viên – rằng là ‘Nó không chỉ đơn thuần là một quyết định mang tính thẩm mỹ đâu. Mà đôi khi nó là quyết định thực tế để giải quyết vấn đề.’ Một trong những công việc của người làm phim là phải giải quyết vấn đề.

(lược bỏ 1 đoạn ngắn không quan trọng)

Vương: Vâng, ‘My Blueberry Nights’ có thể được xem như là một câu chuyện tình, nhưng đối với tôi, tôi sẽ nói rằng đây là một film về việc ‘để mọi thứ qua đi’. Tôi nghĩ với chính mình, và rất nhiều người khác, việc để một thứ gì đó ra đi, thật sự qua đi là rất khó khăn. Nhất là khi nó có quá nhiều ý nghĩa đối với bạn. Và ở một thời điểm nhất định, bạn buộc phải để nó ra đi.

Đó thật sự là một quyết định khó khăn, hệt như việc làm film vậy.

Làm thế nào bạn biết rằng đây là lựa chọn tốt nhất? Bạn có thể làm tốt hơn khong? Chúng tôi luôn tự hỏi mình như vậy. ‘Chúng ta có thể làm tốt hơn không?’

Vì vậy tôi luôn cố gắng làm tốt nhất có thể. Một trong những lý do mà chúng tôi hay giới thiệu film ở Cannes là vì đó chính là thời hạn chót của chúng tôi. Chúng tôi buộc phải hoàn thành bộ film vào một thời điểm nhất định (và để bộ film ‘ra đi’ đến với khán giả – lời người dịch).

Schwartz: Vâng. Ông có hay nghĩ về những bộ film của ông, như kiểu một bộ film mở, sẽ tiếp diễn, chuyển biến không? Như kiểu ông làm lại chính bộ film đó, tôi biết ông đang làm lại ‘Ashes of Time’ (1994).

Vương: Tôi nghĩ, ít hay nhiều, mỗi đạo diễn sẽ có những thứ nhất định khiến họ rất bận tâm, những thứ có nhiều ý nghĩa đối với họ. Theo một cách nào đó, tôi không nhìn những bộ film dưới góc nhìn riêng lẻ. Tôi nghĩ nó giống như là những chương khác nhau của một quyển sách dài.

Giống như là khi tôi xem film của Lý An, cho dù là film thuộc nhiều thể loại khác nhau: có kiểu Jane Austen, hay là kiếm khách Trung hoa thế kỷ 18, hay là 2 chàng cao bồi thì tôi cũng đều thấy giữa chúng có sự liên hệ với nhau. Tôi có thể cảm thấy đây là film của An. Tôi biết ông ấy và tôi có thể nhận ra hình ảnh của ông ấy ở trong film.

Schwartz: Có thể thấy một thứ mà xuyên suốt các phim của ông đều hiện lên đó là ý niệm về sự trôi đi tự nhiên của dòng chảy thời gian. Và dường như nó được gắn bó chặt chẽ với quá trình làm phim – luôn luôn là tâm thế của một người chỉ có thể sống ở hiện tại nhưng chưa bao giờ thật sự nắm bắt được hiện tại đó.

Vương: Không. Không. Thật là tôi không… Tôi nghĩ điều mà tôi cố gắng để nói về thời gian là … tôi cho rằng đây là một lối suy nghĩ rất phương Đông… Có một bài thơ Trung Quốc nói về hoa đào mỗi mùa lại nở nhưng khuôn mặt hôm nay thì đã khác hôm qua. Nó giống như là những thứ xảy ra vào một thời điểm đúng, hay là một thời điểm sai, nhưng vẫn đúng nhân vật đó. Tôi nghĩ đây là bối cảnh toàn cầu cho những sự kịch tính. Đúng không? Nó cũng có thể là bối cảnh cho bi kịch hay hài kịch, tuỳ vào cách anh đặt nó.

Schwartz: Vậy là từ đó cuộc sống có thể rẽ theo nhiều hướng rất khác nhau, nhưng nơi chốn mà anh xuất hiện, vào thời điểm đó, sẽ quyết định ai là người đồng hành cùng anh?

Vương: Vâng. Đúng thế.

Schwartz: Được rồi. Mừng là tôi đã hiểu được điều đó. Ông có thể nói về chuyện làm việc với các nhạc sĩ không? Diễn xuất của Norah Jones trong film này rất tuyệt. Nhưng trước đó ông đã làm việc với rất nhiều các nhạc sĩ rồi, như là Trương Học Hữu, người đóng vai ‘Ruồi’ trong As Tears Go By, rồi Vương Phi, hay Lê Minh (đóng vai sát thủ trong ‘Fallen Angels’). Ông có thể chia sẻ được không? Có gì đó khác biệt khi hợp tác với các ca sĩ không?

Vương: Điều tác động rõ ràng nhất với tôi là tôi nhận ra ở Mỹ mọi người có ý niệm rất rõ ràng về việc ‘À, đây là ca sĩ còn kia là cô diễn viên.’

Nhưng ở Hongkong, trong thế giới của chúng tôi – hoặc có thể là thế giới của riêng tôi – là tôi được là việc với những diễn viên tài năng này, và vô tình họ có điểm chung là xuất thân từ âm nhạc. Như Trương Quốc Vinh (Leslie Cheung) là ca sĩ nổi tiếng, Lương Triều Vỹ cũng có hát và Vương Phi cũng là ca sĩ.

Tôi không xem họ như là những ca sĩ; tôi chỉ thấy họ là những cá nhân đặc biệt. Họ vô cùng tài năng, họ có ngoại hình thu hút và họ có cách riêng để thể hiện bản thân mình. Và vì là nhạc sĩ, ca sĩ nên họ có trực cảm vô cùng tốt với nhịp điệu, giai điệu. Tôi nghĩ đối với một diễn viên, nhịp điệu là cái rất quan trọng. Vì film chính là nhịp điệu (điểm này Vương Gia Vệ cùng quan điểm với đạo diễn Trần Anh Hùng – lời người dịch).

Schwartz: Những bộ film của ông có nhịp điệu rất riêng. Cho dù những đoan độc thoại có thể khá phức tạp. Có một điều tôi thích ở những đoạn độc thoại của ông là nó có thể không cần phải giải thích hoặc liên quan gì đến nhau cả. Trong Chungking Express, có một bà xã hội đen bi đát xuất hiện ở đầu phim, và rồi cảnh tiếp theo là câu chuyện của một cảnh sát. Thông thường khi chúng ta thấy những câu chuyện khác nhau trong cùng một phim thì thể nào nó cũng có liên kết liên quan đến nhau, nhưng ông thì không làm theo cách đó.

Vương: Tôi có logic của mình. (Cười). Như với Chungking Express, ý tưởng của tôi là ngày và đêm. Cấu trúc rất đặc trưng, và rồi tôi chỉ để cho đêm và ngày xoắn lại cùng nhau như thế thôi.

Days of Being Wild thì bắt đầu với 3 tuyến câu chuyện khác nhau. Nhưng đến cuối cùng cả 3 sẽ gặp nhau. Tôi chỉ muốn cho thấy rằng trong phạm vi một giai đoạn thời gian, bạn sẽ thấy những biến đổi qua những gì bất biến, hoặc là ngược lại.

(còn tiếp)

Advertisements

2 thoughts on “Trò chuyện cùng Vương Gia Vệ (p.3)

  1. Cám ơn bài dịch rất công phu của bạn. Nó làm tôi hiểu thêm về người đạo diễn tôi rất ngưỡng mộ.
    À, mà bạn ghi còn tiếp, nhưng tôi không thấy? Bạn chưa dịch xong, hay không còn hứng thú dịch nữa?
    Aniway, cám ơn bạn rất nhiều.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s