20 năm Radiohead và ‘Ok Computer’.

20 năm Radiohead và ‘Ok Computer’.

Ngày 23 tháng 06 năm 2017, ban nhạc Radiohead kỷ niệm 20 năm ngày phát hành album ‘Ok Computer”. Và cũng 20 năm kể từ năm 1997 đó, Radiohead kỷ niệm lần đầu là headliner trên sân khấu của lễ hội Glastonbury.

Thật nhiều những kỷ niệm. Thật nhiều những ký ức đẹp đẽ với âm nhạc.

Tôi đã từng có 1 bài blog, nói về việc tại sao ‘Ok Computer’ lại là 1 album vĩ đại. Một Sgt. Pepper Hearts Club Band của thời đại 1990s-2000s và nhiều năm về sau này nữa.

Bài blog này tôi chỉ muốn ghi lại những xúc cảm của mình, sau 2 ngày cuối tuần tôi dành thời gian xem trọn vẹn buổi diễn của Radiohead tại Glasto vừa rồi.

Radiohead đã không hề khiến những fans hâm mộ của mình thất vọng 1 chút nào, với 1 setlist hoàn hảo chưa từng thấy. 1 setlist điểm qua gần như đầy đủ 9 albums nhạc của nhóm, với mỗi album ít nhất 1 bài. Trong đó có những bản nhạc kinh điển 1 thời gian dài họ đã không chơi live như ‘Creep’ chẳng hạn.

Buổi biểu diễn mở đầu bằng những âm thanh piano đẹp đẽ của ‘Daydreaming’. Ban nhạc tạo nên một bầu không khí vô cùng nhẹ nhàng, hư ảo như mộng mơ dẫn dắt khán giả bước vào chuyến hành trình thanh âm cùng với họ. Và trong chuyến hành trình đó, khi máy quay bắt cận cảnh rất nhiều khuôn mặt khán giả đang hoà cùng lời ca, bất kể đó là bản nhạc nào. Nhìn từng khuôn mặt đó, tôi có thể hình dung ra niềm hạnh phúc mà họ đang trải qua. Giống như tôi đã từng có khi được xem Radiohead diễn live ở Osaka.

Niềm hạnh phúc khi được nghe, xem Radiohead chơi nhạc là 1 sự giải thoát, giải thoát mình khỏi chính bản thân mình, là sự chiêm nghiệm qua những gì mình đã trải và để bản thân mình buông thả tâm hồn theo thứ âm nhạc đó. Trong cái không gian và giây phút cả trăm ngàn con người ở Glasto cùng hát một đoạn điệp khúc cuối cùng kết lại phần trình diễn của ban nhạc: “For a minute there, I lost my self. I lost myself…” Tôi nhìn thấy như chính mình cũng cất tiếng hát và nước mắt chảy ra khi Radiohead kết thúc buổi diễn ở Osaka cũng với bản nhạc “Karma Police”.

Những nguồn cảm hứng để Thom Yorke viết nên album đến từ những suy nghĩ và cảm xúc mà ông có được qua hàng loạt chuyến transit rong ruổi trên hành trình ban nhạc đi tour suốt những năm 95-96. Radiohead hay Thom liệu có đánh mất mình để tìm lại mình hay không? Tôi không biết. Chỉ biết rằng với ‘Ok Computer’ mở ra con đường sau đó đưa họ thành một ban nhạc tuyệt vời, vĩ đại nhất trong thời đại của mình.

20 năm của Ok Computer, từ lúc tôi chỉ mới là 1 đứa học sinh lớp 7, đó là dấu mốc đầu đời tôi biết đến nhạc tiếng Anh: những ca khúc bất hủ trong English Song Books, máy cassette và Walkman. Gần 6 năm sau tôi mới nghe Ok Computer lần đầu tiên và phần đời còn lại của tôi với âm nhạc đã đổi thay mãi mãi.

Tôi đã đánh mất mình, ở đâu đó trong con đường 20 năm ấy. Nhưng để tìm lại mình, có lẽ tôi không dám chắc. Tôi chỉ biết rằng mình chắc chắn sẽ mong chờ để gặp lại Radiohead ở đâu đó, một lần nữa.

Advertisements

Radiohead – ‘Ok Computer’

Radiohead – Ok Computer

Cách đây 1 ngày, ngày 25.03.2015, những ai yêu mến Radiohead đã đón nhận 1 thông tin rằng Hội đồng Thư viện Hoa Kỳ đã chính thức lựa chọn album ‘Ok Computer’ của nhóm vào hạng mục lưu trữ ghi âm của Thư viện quốc gia.

Hạng mục lưu trữ ghi âm của Thư viện quốc gia Hoa Kỳ là nơi lưu giữ những bản nhạc, bản ghi âm, bản phát thanh và tư liệu đã nắm bắt được lịch sử văn hoá của nước Mỹ, đồng thời là những phát kiến hay tiến bộ về mặt kỹ thuật thu thanh.

‘Ok Computer’ poster

Điều này đồng nghĩa rằng album ‘Ok Computer’ giờ đây đã trở thành tài sản của nước Mỹ, của người dân Mỹ và được lưu trữ và bảo tồn, gìn giữ để cho mục đích nghiên cứu, học thuật ở hiện tại và lưu truyền cho hậu thế sau này. Nên nhớ ‘Ok Computer’ là 1 album nhạc được sản xuất ở Anh do 1 ban nhạc 100% Anh quốc làm ra nhé. Người Mỹ lòng tự tôn dân tộc rất cao, và họ gần như chẳng bao giờ để cho 1 tài sản được sản xuất ở 1 quốc gia khác nằm trong di sản lịch sử và văn hoá của mình.

‘Ok Computer’ được nhận định là một album nhạc mang tầm vóc lịch sử với dấu ấn văn hoá và thẩm mỹ nhất định. Đồng thời, đề tài mà album nhạc này mang đến ở thập niên 90s vẫn đang phản ánh nỗi muộn phiền của hiện tại: thời đại của chủ nghĩa tiêu dùng, kỹ thuật số, máy tính, công nghệ, sự xa lánh về mặt xã hội thật và sự cô độc cùng những ảo tưởng.

Câu chuyện của tôi với ‘Ok Computer’ là nhiều những mẩu chuyện vụn vặt. Mà bắt đầu là từ năm 1998, một năm sau khi album ra mắt, Radiohead thắng giải Grammy cho hạng mục ‘Best Altenative Music’. Năm đó, tôi đang điên cuồng say mê Backstreet Boys. Và tôi đọc đâu đó trên 1 tờ tạp chí âm nhạc, họ ngợi ca những gì Radiohead đã làm được với ‘Ok Computer’ là ‘cuộc cách mạng’. Nhưng tôi chẳng hiểu gì cả.

Radiohead năm 1998

Đến năm 2004, là lúc tôi bắt đầu nghe Rock được khoảng 2 năm thì tôi đang mò mẫm với Alternative music. Và trong 1 lần lục lọi đọc những bài viết về nhạc Alternative trên diễn đàn Trái Tim Việt Nam Online, tôi đã đọc 1 bài review rất hay về ‘Ok Computer’. Bài review với đại ý rằng ‘Ok Computer’ là 1 album nhạc phi thường, nó vượt ra khỏi những khuôn thước và khác biệt hoàn toàn so với dòng Britpop mà các band nhạc Alternative của Anh vẫn hay chơi thời đó. Và hơn thế nữa, một khi mình đã thật sự nghe và thích nó, thì nó sẽ là 1 hành trình đưa mình đến những trải nghiệm không ngờ. Một hành trình mà bạn sẽ phải đánh mất mình, để tìm lại mình.

Và sự thật album này chính là như vậy. Ngày đó tôi không hiểu rõ lắm, nhưng tôi đã có những buổi tối nghe Ok Computer miệt mài và cũng chỉ cảm nhận được nó là 1 cái gì đó rất … lạ lùng và hỗn mang, giống như … vũ trụ vậy.

Cho đến sau này, khoảng từ năm 2008, tôi nghe lại ‘Ok Computer’ và bắt đầu cảm nhận được nhiều hơn. Một cái cảm giác lúc nào cũng là hướng vào sâu bên trong. Không bao giờ là kiểu muốn bung ra bên ngoài. Cảm giác như trong lòng mình có 1 cái giếng thật sâu, mình chỉ muốn leo xuống đến tận cùng, ngồi ở dưới cái đáy tối tăm đó, mà lắng nghe và thở. Lúc đó chỉ có mình với bản ngã của chính mình. Không còn 1 thứ gì có thể tác động đến mình nữa. Sợ hãi, hoang mang, dằn vặt… tất cả sẽ tự bộc lộ ra hết thảy.

Sau này khi tìm hiểu tôi mới biết chính bản thân Radiohead cũng rất can đảm và nỗ lực hết mình để tự giải thoát họ khỏi những gì họ đã tạo ra ngay trước đó. Đó là thành công ngoài mong đợi của album ‘The Bends’ (tôi cũng vô cùng thích The Bends).

Radiohead đã dám tự mình sản xuất toàn bộ album ‘Ok Computer’ với 1 producer hoàn toàn mới là Nigel Godrich (người sau này đuợc xem là thành viên thứ 6 của ban nhạc) ở 1 toà nhà như 1 cái biệt thự ở vùng hẻo lánh, cách xa thành phố. Và họ thử nghiệm hết cái này đến âm thanh khác. Cả về lời hát lẫn giai điệu, ý tứ nhạc, cách hoà âm phối khí. Một cuộc lột xác.

Có thể nói ‘Ok Computer’ là một album không chỉ tuyệt vời hơn hết thảy nếu so với những album Alternative ở cùng thời đại 1990s, mà những gì nó đặt ra đã khiến Radiohead đi từ cuộc cách mạng này đến những sáng tạo to lớn khác. ‘Kid A’ nối tiếp sau đó là 1 minh chứng cho thấy họ không dừng lại.

Nếu đi sâu tìm hiểu thì bản thân ‘Ok Computer’ giống như 1 cuốn tiểu thuyết nho nhỏ với rất nhiều những câu chuyện ẩn đằng sau đó. Từ việc vẽ bìa đĩa và các artworks, cho đến lời hát, rồi những nguồn cảm hứng về âm nhạc hay và những diễn giải về những ẩn dụ, ẩn nghĩa ở trong album.

Và ‘Ok Computer’ đã gây một ảnh hưởng sâu sắc đến âm nhạc Britpop thời bấy giờ, mở ra cánh cửa để những ban nhạc thế hệ kế tiếp sau đó kế thừa và phát huy một cách mạnh mẽ hơn: Coldplay, Bloc Party, TV on The Radio, The Verve… là một trong số đó.

Chris Martin, frontman của Coldplay, đã từng phát biểu sau sự kiện ngày 11.09 rằng: “Nó sẽ rất là thú vị khi có thể nhìn thấy thế giới khác đi như thế nào nếu Dick Cheney (phó tổng thống Mỹ thời bấy giờ) thật sự nghe ‘Ok Computer’. Tôi nghĩ thế giới rất có thể sẽ tiến bộ hơn. Album nhạc đó tuyệt vời chết mịe (fucking brilliant). Nó đã thay đổi cuộc đời của tôi, vậy thì tại sao nó không thể thay đổi cuộc đời ông ta nhỉ?”

Và tôi nghĩ, theo 1 cách nào đó, ‘Ok Computer’ cũng đã thay đổi cuộc sống của tôi, thay đổi cách tôi nhìn nhận và cảm nhận về âm nhạc.