Trò chuyện cùng Vương Gia Vệ (p.2)

Schwartz: Hmm. Vậy làm thế nào mà ông đến được con đường đạo diễn? Bởi vì thị trường Hongkong không phải là nơi được biết đến với dòng film tác giả, đa số film đều là thị trường, film chung chung thôi. Ông đã viết kịch bản trong nhiều năm trước khi đạo diễn film đầu tay ‘As Tears Go By’ (1988).

Vương: Thật sự là tôi đã học thiết kế đồ hoạ tại trường Bách Khoa Hongkong. Tôi cũng chẳng hiểu tại sao, vì thật sự tôi có năng khiếu vẽ vời gì đâu. Nhưng tôi có thể chụp hình tốt. Vì thế họ nói với tôi ‘Thôi, cậu cứ vào trường chúng tôi học đi.” Và lúc đó là thời điểm bắt đầu của cái gọi là Làn Sóng Mới ở Hongkong, chúng tôi đang bước vào 1 thời kỳ mới, thời kỳ của truyền hình.

Lúc đó, có rất nhiều đạo điễn lớn, như Từ Khắc, Patrick Tam và Ann Hui. Họ học điện ảnh ở Anh hay Mỹ và quay về Hongkong làm việc trong những đài truyền hình. Nó trở thành một công việc rất thời thượng. Giống như là ngành IT 10 năm trước vậy đó. Wow. Tất cả tụi trẻ đều muốn làm việc như thế.

Đôi khi họ có những lớp huấn luyện để huấn luyện biên kịch và đạo diễn. Nó không phải là trường học làm film, vì họ phải trả tiền cho bạn để bạn tham gia mấy lớp đó. Điều duy nhất bạn phải làm là xem film và trở thành sinh viên điện ảnh. Tôi nghĩ, ‘Quá hay còn gì’.

Vì thế tôi bỏ sinh viên thiết kề đồ hoạ ngay và tham gia vào những lớp học ở đài truyền hình. Từ đó tôi được gặp rất nhiều đạo điễn, biên kịch và 1 năm sau, rất nhiều người bỏ. Đó, tôi nghĩ, là khởi đầu của Làn Sóng Mới ở Hongkong cho ngành điện ảnh. Họ cần rất nhiều những biên kịch mới và trợ lý đạo diễn. Và tôi trở thành một biên kịch. Tôi đã làm biên kịch trong vòng 10 năm cơ đấy.

Schwartz: Rồi làm thế nào ông có cơ hội để làm ‘As Tears Go By’?

Vương: Ý tưởng của As Tears Go By đến từ 1 kịch bản mà tôi phát triển cho Patrick Tam. Tôi đã là biên kịch cho Patrick Tam và chúng tôi phát triển 1 dự án nói về 2 tên giang hồ, giang hồ vô danh. Tôi còn nhớ lúc đó là sau khi film ‘A Better Tomorrow’ (1986) của Ngô Vũ Sâm (John Woo) ra mắt. Vào những ngày đó, nguồn tài chính chủ yếu cho những film của Hongkong đến từ các thị trường Châu Á. Và sau thành công của ‘A Better Tomorrow’, mọi người đều muốn cố gắng làm một film như vậy. Hình tượng nhân vật phải là kiểu anh hùng xã hội đen.

Ý tưởng của chúng tôi là, sẽ cố gắng để làm ngược lại, viết 1 câu chuyện về 2 tên giang hồ vô danh tiểu tốt. Phần đầu sẽ là về thời niên thiếu, và đến thời trai tráng thanh xuân và đến thời trung niên. Nhưng nó khó quá. Vì thế Patrick Tam xoay sở để làm phần thứ 2 với tên gọi ‘Final Victory’ (1987). Còn tôi, khi cơ hội đến với mình, thì tôi muốn làm phần thứ 1, và là thế là ‘As Tears Go By’ ra đời.

 Schwartz: Có một điều mà tôi phải hỏi ông, bởi vì ông đang ở New York – nơi mà ảnh hưởng của Scorsese rất quan trọng. Tôi đoán là bất cứ film nào mà có cảnh đánh nhau trong tiệm bida, thì chắc chắn sẽ có 1 sự so sánh với ‘Mean Streets’ (film của Scorsese năm 1973).

 Vương: Vâng. Vâng. Tôi nghĩ điều thật sự khơi cảm hứng cho bộ ba film này được bắt nguồn từ Mean Streets. Theo 1 cách nào đó, khi tôi nhìn vào cái hình ảnh này, nó vẫn rất gần gũi với mình. Bởi vì tôi nhớ đó là ngày đầu tiên hay ngày thứ 2 quay film và cơ bản là…

Schwartz: Cái cảnh đánh nhau trong tiệm bida này đó hả?

Vương: Vâng. Ông biết không, Patrick Tam là một đạo diễn rất là tỉ mỉ. Ông ấy luôn chuẩn bị đầy đủ. Ông ta rất là kỹ càng với những cảnh quay. Vì thế 2 ngày trước khi bấm máy, ông ấy sẽ nói là ‘Tôi cần chuẩn bị cho tất cả các cảnh quay.” Ông ta luôn biết chính xác mình phải làm gì khi ra hiện trường. Vì thế khi bắt đầu tập tành trở thành đạo diễn, tôi đã nghĩ ông ấy là tấm gương cho mình và tôi cũng có thể làm như vậy được.

Nhưng thực tế tôi nhận ra rằng mình không phải thế. Bởi vì cái đêm trước ngày khởi quay, tôi vẫn loay hoay với cái kịch bản, chỉnh chỗ này sửa chỗ kia. Và tôi nghĩ, ‘Được rồi, mình sẽ thức dậy sớm vào buổi sáng và có 2 tiếng trước khi quay, để chuẩn bị danh sách những gì cần thiết.’ Và rồi tôi thức dậy… nửa tiếng trước khi bấm máy (cười). Rồi mọi thứ hoàn toàn rối beng.

Nhưng mà trước đó tôi cũng đã học được vài ‘chiêu’, khi còn làm biên kịch. Bởi vì là một biên kịch thì anh lúc nào cũng phải có mặt sẵn sàng ở trường quay. Và chính anh sẽ là bác sĩ tâm lý cho đạo diễn (cười). Vì thế anh sẽ học được vài chiêu. Kiểu như là ‘Vâng, cảnh quay này sẽ rất là phức tạp nhé. Tôi muốn thấy hết cả pha hành động nên chúng ta sẽ làm một cú máy dài.’ Và trong cảnh quay này (cảnh đánh nhau trong tiệm bida – chú thích của người dịch), chúng tôi phải chạy theo 2 cậu này chạy nhảy trên mấy cái bàn suốt 1 cảnh dài. Vì thế đây là 1 cảnh lớn, phải được chuẩn bị và dàn dựng nhiều. Nó tốn ít nhất là 3 tiếng cho cảnh này. Và trong 3 tiếng đó thì tôi có thời gian để chuẩn bị (cười).

Tôi vẫn còn nhớ, DoP của ‘As Tears Go By’ là Andrew Lau, người mà sau này đã trở thành một đạo diễn rất thành công, với bộ film ‘Internal Affairs’ (2002). Vào thời điểm đó, Andrew còn rất trẻ, và đầy năng nổ. Và cơ bản là chúng tôi đã quay cảnh này rất là mộc mạc. Bởi vì nếu anh dàn dựng dolly để đuổi theo cảnh hành động, thì cuối đường phải có 1 tấm nệm, chứ nếu ko thì máy quay sẽ dễ lao thẳng vào tường lắm.

Nhưng mà trong cảnh này thì chúng tôi không có cái nệm đó. Bởi vì đêm hôm trước tôi đâu có nói để mà tổ quay chuẩn bị (cười). Vì thế, chúng tôi cho 1 vài diễn viên đóng thế đứng ở đó, và máy quay sẽ chạy thật nhanh và lao thẳng vào mấy anh diễn viên đóng thế đó. Rồi cứ thế làm đi làm lại.

Trong những ngày xưa đó, mấy cái vụ này vui lắm. Bởi vì tụi tôi ai cũng rất trẻ, và làm được mấy cái này thì đều cảm thấy như là, ‘Chà, tụi mình đang làm một thứ thật là đã.’ Thời đó, dân làm film thân thiết lắm. Ngày mai, khi một cảnh quay trở thành ‘kinh điển’, ai ai cũng sẽ bàn tán về nó, ‘Trời, tụi nó quay được một cảnh tuyệt vời, mới hôm qua đó.’

Schwartz: Days of Being Wild (1991), bộ film thứ 2 của ông, là một film rất ‘chất’, theo nhiều cách. Không chỉ là về mặt thị giác, mà còn về cách kể chuyện. Nó không phải là một film thành công về mặt thương mại, ít nhất là, ở Hongkong. Nhưng nhờ nó mà ông thu hút được sự chú ý của cả thế giới, ở các liên hoan phim, trong giới phê bình… Ông đã được nhận diện là một đạo diễn cá tính, có ngôn ngữ điện ảnh riêng. Ông có thể chia sẻ những gì ông đã cố gắng làm với bộ film đó không?

Vương: Vào thời điểm đó, tôi đang say mê khám phá những nhà văn như là Manuel Puig và Gabriel Garcia Márquez.

Tôi đã vô cùng ấn tương với cách mà họ kể câu chuyện. Tôi nhận ra rằng, nhất là người Hoa, với kiểu giáo dục của chúng tôi, đa phần chúng tôi chỉ muốn biết ‘cái gì’ hoặc ‘tại sao’. Câu chuyện nói về cái gì? Tại sao lại diễn ra như vậy. Và mọi thứ đều theo 1 ý tưởng chung, 1 cái nền chung, và sẽ làm đúng theo như vậy. Mà hoàn toàn không quan tâm đến việc ‘câu chuyện đó được kể như thế nào?’

Điều mà tôi học được từ văn học Mỹ Latin là họ luôn có một cách để kể câu chuyện của mình: nội dung và cấu trúc liên quan và tương hỗ với nhau. Vì thế tôi muốn làm một film như vậy… Vào lúc mới bắt đầu, Days of Being Wild dự tính có 2 phần. Phần 1 xảy ra vào những năm 1960 và phần 2 xảy ra vào năm 1966. Dự án quy tụ 6 nhân vật, và một vài trong số họ chả hề liên quan gì đến nhau ban đầu. Đó là một cách tiếp cận đầy tham vọng.

Bởi vì ‘As Tears Go By’ cũng có được những thành công nhất định, vì thế nhà sản xuất muốn trao cho tôi cơ hội làm một film kiểu như thế tiếp nữa. Vào thời đó ở Hongkong, đa số film được làm đều là film lồng tiếng. Tôi cho rằng như thế là không đúng. Tôi muốn làm film thu tiếng trực tiếp. Vì bản thân tôi khi xem film, tôi luôn cho rằng âm thanh là một phần không thể tách rời và rất quan trọng của bộ film. Nó phải là âm thanh nguyên bản, không bị lồng đè lên.’ Và đó cũng là một cách làm film mới thời bấy giờ.

Khá nhiều người mong đợi bộ film – film ra mắt vào dịp Giáng Sinh – như kiểu ‘As Tears Go By’. Nhưng trái ngược với sự mong đợi đó, và cũng là bất ngờ với họ, bộ film không giống thế chút nào. Nó nói về những chàng trai trẻ trong những năm 60s, về mối quan hệ của họ với gia đình, và về những ký ức. Tôi vẫn còn nhớ, nó đã tạo được ấn tượng mạnh ở một số thị trường khi ra mắt.

Vài tuần trước, chúng tôi có nói chuyện với 1 số khán giả Hàn Quốc. Tôi có nói là ‘Vâng, tôi nhớ hồi ra mắt Days of Being Wild ở Hàn Quốc, khán giả đã rất tức giận, đến nỗi họ ném ly nước vào màn hình, rồi la hét và bỏ về.’ Nhưng theo cách nào đó, tôi nghĩ bộ film đã gây ấn tượng với rất nhiều người rằng nó là một cái gì đó thật sự khác biệt với những gì đa số mọi người làm ở Hongkong vào thời điểm đó. Và sau cùng, bộ film cũng nhận được những đánh giá và trân trọng đúng mức.’

Schwartz: Tựa đề của bộ film khá là giống với tựa đề tiếng Quảng Đông của film ‘Rebel Without A Cause’ (1955).

Vương: Hum. Đúng rồi.

Schwartz: Bộ film đó (Rebel Without A Cause) có nằm trong tâm trí ông vào thời điểm làm ‘Days Of Being Wild’?

Vương: Nói thật, tôi rất lười đặt tên. Cứ tưởng tượng, như film đầu tiên, tên film là mượn từ một bài hát của The Rolling Stones – ‘As Tears Go By’. Và film này, thật sự thì … Nó rất khó, vì khi trở thành đạo diễn, tôi nhận ra 1 điều là, bạn sẽ luôn bị hỏi một câu kiểu như, ‘Film tiếp theo của ông là gì?’  Tôi nói đại, ‘Days of Being Wild’. Nghe cũng hay, phải không? (cười)

Schwartz: Hay mà.

Vương: Đôi khi chúng tôi có tựa đề trước khi có film, hoặc là… (cười)

Schwartz: Bây giờ, hãy nói về điều này, một điều mà ông đã làm với Days of Being Wild – điều mà tôi nghĩ ông cũng làm khá nhiều lần với những film khác nữa, thậm chí cả ‘My Blueberry Nights’ – đó là ông làm film về một thành phố. Nhưng thay vì tạo ra Hongkong theo một cách đặc biệt nào đó, ông lại làm film theo kiểu phóng sự, như ông nói là kiểu film ‘kỷ niệm’. Vậy là ông tạo ra một thành phố từ những khoảng thời gian thực tế, nhưng đồng thời cũng là một thành phố trong trí tưởng tượng.

Vương: Không. Mỗi film của tôi sẽ có mỗi cách tiếp cận khác nhau. Như trong Chungking Express. Ý tưởng gốc của film này là sẽ có 2 phần. Phần một cho thấy hình ảnh Hongkong ‘ban ngày’ và phần kia thì cho thấy hình ảnh của Hongkong ‘ban đêm’.

Tôi muốn làm film về nơi mình sinh sống, nơi tôi lớn lên, và về những gì gần gũi với mình – bởi vì khu Chiếm Sá Chuỗi rất mật thiết với tôi. Tôi thuộc lòng từng con phố.

Khi chúng tôi có cảnh quay đêm, thì ngày hôm đó tôi thức lúc 12h trưa. Rồi tôi sẽ ngồi trong tiệm café ở khách sạn Holiday Inn để viết kịch bản đến 6h tối. Và tôi đi thẳng đến hiện trường, rồi chúng tôi bắt đầu bấm máy. Vì thế người sản xuất sẽ ngồi cùng tôi và điều khiển mọi thứ, những đạo cụ mà chúng tôi sẽ cần. Bởi vì tôi nói là, ‘Vâng, tôi biết rõ nơi này, và tôi muốn làm một film chỉ dựa theo cái bản đồ này thôi.’

Và rồi, Chris, thời điểm đó, chuyển đến Hongkong. Ông ấy ở khu Central, nơi mà có…

Schwartz: Chris Doyle (DoP nổi tiếng) phải rồi.

Vương: … có tất cả những cái thang máy, vì thế chúng tôi có thể đi lên tầng giữa của Hongkong. Và tôi nghĩ rằng đây là một cái gì đó rất mới, và rồi chúng tôi tạo ra một phần nữa, ‘ban ngày của Hongkong’.

Vậy nên riêng film đó thì đúng là về Hongkong trong tâm trí tôi, điều gắn kết với tôi rất mật thiết. Còn với ‘In The Mood for Love’ (2000) thì lại là về ký ức của tôi về tuổi thơ. Đó là về một Hongkong không còn nữa. Nó nhắc nhở về một thời vàng son đã qua. Đôi khi bộ film không hẳn là về một nhân vật hay khía cạnh nào đó, mà là về cả một giai đoạn, thời đại, ông biết đấy.

Schwartz: Hãy nói về My Blueberry Nights, là film đầu tiên của ông quay ở New York. Vậy thì cách tiếp cận của ông trong việc dựng hình cho New York ra sao?

Vương: Đầu tiên hết là, gia đình vợ của tôi sống ở New York. Vì thế tôi đã đến đây nhiều lần lắm rồi. Và vì thế New York là thành phố thân thuộc nhất của tôi ở Hoa Kỳ. Thêm nữa, nơi này cũng khiến tôi nhớ đến Hongkong, cho dù là nó to lớn hơn Hongkong nhiều, nhưng tôi có thể cảm được cái hình ảnh, mọi thứ đều thẳng đứng. Và nơi đây cũng là miền đất hội tụ của đủ mọi tầng lớp và nơi chốn khác nhau trên toàn cầu cùng chung sống.

Ý tưởng của My Blueberry Nights thật sự đến từ một film ngắn mà tôi làm vài năm trước ở Hongkong. Đó là một câu chuyện xảy đến trong bữa ăn tối giữa 2 người. Và tôi nghĩ, ‘Nó sẽ thú vị nếu mở rộng câu chuyện ra, để lồng câu chuyện vào trong thành phố này. Tôi muốn xem xem ngôn ngữ, ngữ cảnh hay không gian sẽ thay đổi ra sao, biến đổi ra những ý tưởng gì và mang tôi đến đâu.

Và chúng tôi bắt đầu ở New York, quay ở SoHo, trong một tiệm café nhỏ. Nó giống như là, ‘Đây là một tiệm café ở New York, nhưng cùng một lúc, nó có thể là một tiệm café ở bất cứ nơi đâu.’ Rồi chúng tôi có phần thứ 2, thấy Norah Jones cố gắng chạy trốn khỏi New York và bắt đầu hành trình của cô ấy. Chúng ta có thể thấy bối cảnh thay đổi từ dọc sang ngang. Nó cũng phần nào phản chiếu những gì cô ấy cảm nhận thấy ở bên trong vào lúc đó.

(còn tiếp)

Advertisements

Trò Chuyện cùng Vương Gia Vệ (p.1)

Vừa rồi tôi có chụp một bộ ảnh, lấy cảm hứng từ bộ film ‘Fallen Angels’ của đạo diễn Vương Gia Vệ. Cùng với việc xem lại film và tra cứu, tìm hiểu thì tôi vô tình đọc được 1 bài phỏng vấn dài, qua đó cho thấy nhiều điều về tư duy và cách thức làm film của vị đạo diễn này.

Wong Kar Wai

Bắt đầu từ hôm nay, mỗi tuần tôi sẽ dịch 1 đoạn từ bài phỏng vấn rất dài này, để cùng chia sẻ với các bạn, những ai đang yêu thích và muốn tìm hiểu về Vương Gia Vệ cũng như về film của ông.

Hy vọng các bạn sẽ ủng hộ để tôi có động lực dịch cho đến hết.

—-

Vương Gia Vệ là một trong số những nhà làm film có nhiều ảnh hưởng nhất  trong thời đại của ông. Những bộ film theo trường phái ấn tượng,  đầy liên tưởng nắm bắt sự phù du của thời gian và tình yêu trong vòng xoáy hỗn loạn của cuộc sống đô thị đương đại. Nhà làm phim người Hongkong nổi tiếng với những tác phẩm lãng mạn kinh ngạc như Chungking Express (1994), Fallen Angels (1995)In The Mood for Love (2000). Ông đã có buôi trò chuyện về sự nghiệp của mình tại chương trình ‘Museum of the Moving Image’ trong buổi tối bộ film ‘My Blueberry Nights’ chính thức ra rạp tại Mỹ, bộ film nói tiếng Anh đầu tiên của ông. Đạo diễn đoạt giải Grammy Lý An là người mở màn buổi trò chuyện này.

Buổi trò chuyện do Lý An giới thiệu và dẫn dắt bởi Chief Curator David Schwarts vào ngày 03 tháng 04 năm 2008:

David Schwartz & Vương Gia Vệ

 

David Schwartz:  Xin được chào đón, một nhà làm film tuyệt vời, người sẽ có lời giới thiệu với chúng ta về Vương Gia Vệ: đạo diễn Lý An.

Lý An: Cảm ơn. Cảm ơn. Xin hãy dành lời đó cho Vương Gia Vệ. Hôm nay là niềm vinh dự lớn của tôi khi được giới thiệu với các bạn một nhà làm film đầy tài năng. Ngay lúc này, tôi không biết bất cứ nhà làm film đương đại/tác giả nào lại thu hút được nhiều sự quan tâm, tranh luận, bài viết và thậm chí tiểu luận rồi sự ngưỡng mộ, và như một số bạn nói, tấm gương. Và trong nhiều năm qua, với vai trò là một đồng nghiệp, tôi không chắc liệu rằng tôi đã biến sự ngưỡng mộ của mình dành cho ông ta thành sự ghen tị (cười) hay ngược lại biến ghen tị thành ngưỡng mộ.

Ý tôi là, tôi muốn được làm ra những thứ hay ho như anh ấy. Làm sao tôi không làm được những thứ hay ho đó nhỉ? (cười) Kiểu như là, đi quay ngoại cảnh với mấy sao bự mà không cần kịch bản hay là ‘Nè, hôm nay tôi cảm thấy không muốn quay, thôi chắc về nhà đi hay sao cũng được.’ (Cười). Hay để tôi nghĩ xem có cái gì ‘kinh điển’ hơn… Như kiểu quay hàng tuần, hàng tháng, hàng năm rồi vứt hết và làm lại từ đầu. Hoặc như là xài mấy hình ảnh đẹp đến kinh ngạc, xài phép ẩn dụ cùng với những cảnh lãng mạn, và khi nó không ra gì thì chỉ cần quăng vào đó vài đoạn đối thoại mơ màng, hay độc thoại mơ màng rồi nhạc hay và mọi thứ trở nên tuyệt vời (cười). Hoặc là nếu diễn viên bỏ vai rồi không quay lại nữa và không biết làm cách nào để kết thúc bộ film thì ông ta chỉ cần thuê một diễn viên khác và làm ra một cái kết khác (lại cười).  Vậy rồi đoạt giải thưởng! Ước gì tôi có thể làm được vậy. Ước gì tôi có thể mang kiếng mát cả khi trời tối! (cười) Nhà sản xuất của tôi, hay người dựng film của tôi sẽ không cho tôi làm vậy đâu. Họ sẽ nói kiểu như là, “Đây, film của anh đó…Hãy quên nó đi nhé.” Trong khi tôi nói, “Sao không cho tôi làm (giống Vương Gia Vệ?)

Vâng, để giới thiệu về anh ta, tôi buộc lòng phải nói với các bạn sự ngưỡng mộ của tôi dành cho anh ấy, trải nghiệm lần đầu tiên khi tôi xem film của anh ta. Thời điểm đó tôi vừa mới làm film dài đầu tiên “Pushing Hands” (1992). Film đó được 9 đề cử Ngựa Vàng, vì thế tôi bay về để tham dự buổi lễ trao giải, nhưng khi về thì tôi lại nghe mọi người đang bàn tán với nhau về ‘Days of Being Wild’ (1991). ‘Có vẻ như chúng ta sắp bước vào một thời hoàng kim mới. Đây mới chính là nhà làm film, là dòng film tác giả, là khởi đầu cho một kỷ nguyên mới.’ Vì thế tôi phải xem bộ film đó xem sao. Thế là tôi đi thuê 1 cuốn film về xem, định dạng VHS, và tôi lại đang mệt phờ sau 1 chuyến bay dài. Thế là tôi vừa xem vừa ngủ. Tôi ngủ hết cả nửa film. Và tôi nghe nhạc film, xem những khung cảnh đó rồi… tôi không biết là mình đang vừa mơ ngủ hay đã ngủ hay vẫn đang xem… Tôi chỉ cảm thấy nó như là, một bộ phim phê pha nhất mà tôi từng được xem. Tôi thấy mình như trải qua một hành trình thật là tuyệt vời. Đó, đó là cảm giác lớn nhất mà tôi có được với bộ film.

Khi quay lại N.Y, dĩ nhiên, tôi lại thuê lại cuốn film đó để xem lại lần nữa. Lần này tôi xem một cách rất chăm chú và kỹ lưỡng. Nhưng tôi không bao giờ có lại cái cảm giác đó một lần nữa. Tôi nghĩ ông Vương đã chạm được vào mình ở cái ngưỡng của ảo  mộng. Hay nói một cách khác, ông ta đã chạm được vào chúng ta ở cấp độ tiềm thức. Tôi đồ rằng ông ấy đã mê hoặc chúng ta với một cái bầu không khí đầy huyễn hoặc, lãng mạn và đẹp đẽ. Cái sự mơ hồ trong film của ông ấy đã khơi dậy rất nhiều những xúc cảm và trí tưởng tượng của chúng ta.

Vương Gia Vệ & Lý An

Và những nhân vật trong film thì nói như độc thoại. Và cho dù trong film họ là nhân vật trung tâm của mọi thứ nhưng ngoài film thì lại có thể đại diện và bao trùm cho bất cứ ai.

Và những năm 1990s, Hongkong thời đó rất là cá biệt. Trôi dạt, chia cắt, cảm giác như lảng tránh, cùng với những năm 1960s, nhất là giai đoạn trước năm 66, sự ngây thơ của Hongkong mà Vương Gia Vệ tạo ra như là một ấn tượng trườn vào trong nhận thức của toàn thế giới

Tôi nghĩ film của ông ấy là… cái sự mập mờ không rõ ràng… tôi không phải là một nhà phê bình film. Tôi không giống quý vị (cười). Nó đáng để ghen tị lắm chứ. Tôi nghĩ ông ấy đã tạo ra được một không gian tinh thần cho chúng ta, mà ở đó màu sắc, hình ảnh đẹp và rất nhiều các yếu tố trộn lẫn cùng nhau – lãng mạn, hài hước, chuyện tình, mối quan hệ, mưu cầu, mất mát và cá tính và lịch sử quốc gia – đủ thứ, nơi mọi thứ đối lập nhưng cũng bù đắp cho nhau, bổ trợ nhau. Một mảnh đất đầy màu mỡ và tươi đẹp mà mọi người đều có thể có phần của mình.

Tôi ước gì mình có thể làm được tất cả những thứ đó. Xem những film của ông ta có thể mang đến sinh lực, nhưng cũng có thể rất mệt mỏi, bởi vì nó thật sự khiến tôi phải vắt sức. Bây giờ thì người đàn ông đó đây, người đã định hình lại sự ‘hay ho’: Vương Gia Vệ, người anh hùng của tôi: ‘Nè, tôi có mượn cặp kính đen đó được không bác Vương :D?’ (Vỗ tay).

Vương Gia Vệ: Cám ơn bác An. Và cám ơn mọi người vì đã đến.

Schwartz: Vâng, cám ơn ông vì đã đến New York để làm film. Chúng tôi đang rất nóng lòng được xem nó. Ông cũng đã từng đề cập khá nhiều lần về việc đi xem film quan trọng đối với ông thế nào từ khi ông còn là một đứa trẻ – đọc sách và xem film rất nhiều, cùng với mẹ mình, tôi nghĩ thế. Ông có thể nói một chút về những thể loại film hay nơi mà ông đã xem film trong giai đoạn đó không?

Vương: Vâng, thật sự đó là lúc tôi còn rất nhỏ. Tôi sinh ra ở Thượng Hải và chuyển đến Hongkong khi được 5 tuổi. Về cơ bản, chúng tôi (Vương & mẹ của ông) không có bất kỳ người họ hàng thân thích nào ở đây, và chúng tôi cũng không nói tiếng Quảng Đông. Mẹ tôi thì lại là người yêu thích điện ảnh. Chúng tôi sống ở một khu vực tên là Tsim Sha Tsui (Kim Sa Chuỗi??) nơi mà, vào những ngày đó, mọi người quay film – chẳng hạn như film ‘The World of Suzie Wong’ (1960). Và sau đó, tôi có làm một film, Chungking Express (1994), trong toà nhà Chungking Mansions, đó là khu vực mà tôi đã lớn lên.

Trong khu vực đó có rất nhiều rạp chiếu film, có rạp chiếu film dành cho film địa phương – Shawn Brothers, film nói tiếng phổ thông. Có rạp thì chiếu film từ Đài Loan. Cũng có rạp chiếu film từ Trung Hoa đại lục. Và, dĩ nhiên, là những rạp chiếu lớn dành cho film Mỹ. Và tôi còn nhớ có một rạp dành để chiếu film Châu Âu. Nơi đó thật ra được sở hữu bởi cha của nhà sản xuất một trong những bộ film của Lý An, film ‘Ngoạ Hổ, Tàng Long’ (2000), ngài Bill Kong.

Vì thế trong những ngày đó, tôi đi học vào buổi sáng, chỉ học nửa buổi, mẹ đợi tôi học xong và 2 mẹ con đi ăn gì đó rồi vào rạp xem film.

Và chúng tôi xem film gần như là hàng ngày. Đối với tôi, nó là một trải nghiệm rất rất là mật thiết. Bởi vì hãy cứ tưởng tượn một thằng bé đến từ Trung Quốc, chưa từng xem film trong đời. Tôi còn nhớ ngay đêm đầu tiên khi đặt chân đến Hongkong là chúng tôi đã đi xem film rồi.

Và đó là những ký ức lớn nhất trong cuộc đời tuổi thơ của tôi. Đó là động lực để đến cuối ngày, tôi chỉ muốn làm film mà thôi. Tôi muốn làm film như là một khán giả. Tôi chỉ muốn thu nhặt lại những cảm xúc mình đã có được khi ngồi trong rạp film, theo dõi những hình ảnh đáng kinh ngạc đó.

Schwartz: Có bộ film cụ thể nào đã để lại trong ông ấn tượng lớn mà ông còn nhớ đến giờ không?

Vương: Có. Tôi vẫn nhớ đêm đầu tiên chúng tôi đã xem một film mà film đó đúng ra là không phải dành cho trẻ con. Nó hình như là một film làm lại của Trung Quốc từ film ‘Dial M for Murder’ (1954). Đó là lần đầu tiên tôi xem cảnh một người phụ nữ khoả thân trong bồn tắm và bị sát hại. Không phải hoàn toàn khoả thân đâu, chỉ là một nửa thôi, nhưng như vậy cũng là đủ ấn tượng lớn lắm rồi haha.

Rồi sau đó, tôi cũng nhớ có một film thật sự gây ấn tượng mạnh với mình đó là ‘The Thief of Baghdad’ (1940), bởi vì tôi đồng cảm với thằng nhóc mà cố gắng lấy những viên đá ruby ra khỏi mấy bức tượng lớn – rất là hay. Mẹ tôi thì lại thích film cao bồi. Bà ấy thích những nhân vật nam chính đẹp trai, Errol Flynn, Robert Taylor, William Holden. Tôi đã xem những film kiểu như vậy đó.

Schwartz: Ông cũng từng chia sẻ nhiều rằng việc đọc sách có ảnh hưởng rất quan trọng với mình. Và ông đã đến với nghiệp làm film bằng con đường biên kịch trước khi làm đạo diễn. Ông đã từng nói ông đọc khá nhiều văn học Nga và Pháp. Tôi nghĩ là ông chịu nhiều ảnh hưởng từ văn chương.

Vương: Vào thời đó, các anh trai và chị gái của tôi đã ở lại Trung Quốc. Bởi vì cuộc Cách Mạng Văn Hoá mà họ không thể đến Hongkong với chúng tôi. Và cách duy nhất để giữ liên lạc và kết nối tôi với các anh chị mình là thông qua việc viết thư từ.

Thời đó ở Trung Quốc, họ chỉ đọc duy nhất tiểu thuyết của Pháp, văn chương Pháp và Nga – Balzac và Gorky. Ở Hongkong thì họ không dạy những thể loại đó nhưng tôi muốn chia sẻ và trao đổi được với anh chị mình. Vì thế tôi đã đọc hết những tiểu thuyết đó để trò chuyện qua thư từ với họ.

(Còn tiếp…)